Autor, który właśnie skończył pisać, często pyta o termin, bo chce zdążyć na premierę, targi albo spotkanie z czytelnikami. Firma przygotowująca materiał szkoleniowy liczy dni do konferencji, a wydawnictwo planuje dodruk pod konkretną datę wysyłki. W praktyce czas realizacji druku książki nie zależy tylko od maszyny, ale od tego, czy plik jest gotowy, jaką technologię wybierzesz, jaki będzie nakład i czy zamówienie trafi w okres większego obłożenia. Dlatego pytanie „ile to potrwa” ma sens dopiero wtedy, gdy wiadomo, co dokładnie ma zostać wydrukowane.
Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi, ponieważ powieść w oprawie miękkiej, album ze zdjęciami i publikacja firmowa z uszlachetnieniami przechodzą przez inne etapy. Warto rozdzielić czas przygotowania pliku od czasu samej produkcji i od czasu dostawy, bo te trzy elementy często się ze sobą mieszają, a to właśnie przez nie powstaje wrażenie, że druk „ciągnie się dłużej, niż obiecywano”.
Od czego zależy czas realizacji druku książki
Największy wpływ na termin ma gotowość plików. Jeśli PDF środka i okładki jest poprawny, produkcja może ruszyć od razu. Jeśli brakuje spadów, grzbiet jest źle policzony albo zdjęcia mają zbyt niską rozdzielczość, drukarnia musi wrócić do autora albo do grafika, a to zwykle wydłuża cały proces bardziej niż sama maszyna. W self-publishingu i przy pierwszym nakładzie książki firmowej ten etap bywa niedoceniany, bo na ekranie wszystko wygląda dobrze, a problemy wychodzą dopiero przy weryfikacji. Drugim czynnikiem jest technologia. Druk cyfrowy przy małych i średnich nakładach pozwala na szybszą realizację, bo nie wymaga przygotowania form. Offset przy większych seriach jest tańszy jednostkowo, ale potrzebuje więcej czasu na przygotowanie i na samą produkcję. Trzecim elementem jest oprawa i wykończenie. Oprawa klejona w miękkiej okładce idzie sprawniej niż twarda oprawa z uszlachetnieniami, a hot stamping, lakier UV albo tłoczenie dodają kolejne etapy. Nakład też ma znaczenie, bo kilkadziesiąt egzemplarzy da się zrobić szybciej niż kilka tysięcy, nawet jeśli technologia jest ta sama.
Druk cyfrowy, a offset pod kątem czasu
Przy druku cyfrowym i poprawnym pliku standardowy termin dla książki w oprawie miękkiej klejonej często mieści się w kilku dniach roboczych, a przy mniejszych nakładach bywa możliwa realizacja nawet w trybie ekspresowym. W praktyce wiele drukarni podaje 5-10 dni roboczych na cyfrowy druk książki w miękkiej oprawie, licząc od akceptacji plików. To rozwiązanie dobrze sprawdza się przy self-publishingu, przy egzemplarzach próbnych, przy materiałach szkoleniowych i przy pierwszym, testowym nakładzie książki firmowej.
Offset wymaga więcej czasu, bo trzeba przygotować formy, a sam proces jest dłuższy przy większej objętości i przy kolorze. Realistycznie przy średnich i większych nakładach mówi się o 2-4 tygodniach, w zależności od obłożenia i od tego, czy książka idzie w miękkiej, czy w twardej oprawie. W powieści tekstowej różnica bywa mniejsza, ale w albumie ze zdjęciami albo w publikacji z wieloma uszlachetnieniami offset może zająć więcej, bo dochodzą dodatkowe procesy. Dlatego przy planowaniu premiery warto zapytać o konkretny termin pod swój nakład, a nie opierać się na ogólnych widełkach.
Jak oprawa i uszlachetnienia wpływają na termin
Oprawa miękka klejona jest zwykle najszybsza, bo proces jest zautomatyzowany i nie wymaga osobnego przygotowania okładki twardej. Twarda oprawa wydłuża realizację, szczególnie gdy dochodzi szycie bloku, klejenie okładki i dodatkowe wykończenia. Album premium albo książka firmowa z tłoczeniem i folią soft touch mogą potrzebować więcej czasu niż prosta powieść w oprawie klejonej, nawet jeśli nakład jest podobny. Uszlachetnienia też dodają dni. Foliowanie matowe albo soft touch idzie stosunkowo sprawnie, ale hot stamping wymaga matrycy, a lakier UV wybiórczy i tłoczenie to osobne etapy, które trzeba zaplanować. W materiale szkoleniowym albo w podręczniku te dodatki rzadko są potrzebne, więc termin bywa krótszy. W publikacji firmowej albo w self-publishingowym wydaniu kolekcjonerskim warto doliczyć czas na te procesy, bo próba „dopchnięcia” ich na ostatnią chwilę zwykle kończy się opóźnieniem.
Jak nakład i sezon wpływają na czas produkcji
Przy druku książki od 1 sztuki albo od kilkudziesięciu egzemplarzy cyfra pozwala na szybką realizację, bo nie ma potrzeby uruchamiania dużej produkcji. Przy kilkuset egzemplarzach nadal często da się zmieścić w rozsądnym terminie, ale przy tysiącach sztuk offset staje się bardziej opłacalny i jednocześnie dłuższy. W self-publishingu wielu autorów zaczyna od małego nakładu testowego właśnie po to, żeby nie czekać tygodniami na pierwszą partię i żeby móc poprawić plik przed większą serią.
Sezon też ma znaczenie! Przed świętami, przed targami książki albo w okresach większego ruchu w drukarniach terminy się wydłużają, bo kolejka jest dłuższa. Firma, która planuje materiał na konferencję w grudniu, albo autor, który chce zdążyć na targi, powinien złożyć zamówienie wcześniej niż w danym miesiącu. Warto też pamiętać, że termin podany przez drukarnię liczy się zwykle od akceptacji poprawnych plików, a nie od momentu wysłania pierwszego maila.
Co wydłuża termin bardziej niż sama produkcja
Najczęstsze opóźnienia nie biorą się z maszyny, tylko z plików i z decyzji, które zapadają zbyt późno. Brak spadów, zły format, nieosadzone fonty, okładka bez uwzględnienia szerokości grzbietu albo zdjęcia w zbyt niskiej rozdzielczości powodują, że drukarnia musi odesłać plik do poprawy. W książce naukowej z tabelami i wzorami ten problem pojawia się częściej niż w prostej powieści, bo skład jest gęstszy i łatwiej coś przeoczyć. W albumie ze zdjęciami opóźnienie bywa jeszcze większe, jeśli trzeba wymienić kadry albo poprawić kolorystykę.
Drugim źródłem opóźnień jest zmiana parametrów w trakcie. Zmiana papieru, dodanie uszlachetnienia albo zmiana nakładu po akceptacji wyceny wymaga ponownego przeliczenia i czasem nowego pliku okładki. Dlatego lepiej ustalić wszystkie parametry przed oddaniem finalnego PDF-a, niż poprawiać je, gdy produkcja już czeka. W self-publishingu i przy pierwszym nakładzie książki firmowej warto też zrobić egzemplarz próbny, bo poprawki po zobaczeniu fizycznej książki są tańsze niż poprawki po wydrukowaniu całej serii.
Jak realnie zaplanować termin, żeby zdążyć
Najbezpieczniej liczyć termin od momentu, w którym pliki są już sprawdzone i zaakceptowane. Do tego trzeba dodać czas na ewentualne poprawki, na produkcję i na dostawę. Przy cyfrowym druku małego nakładu w oprawie miękkiej realny plan to zwykle kilka do kilkunastu dni roboczych. Przy offsetcie i przy większej serii albo przy twardej oprawie lepiej zakładać kilka tygodni. W powieści tekstowej te widełki są zwykle krótsze, w albumie i w publikacji z uszlachetnieniami dłuższe.
Warto też zostawić bufor, szczególnie jeśli książka ma trafić na konkretną datę. Firma przygotowująca materiał na szkolenie albo autor planujący premierę powinien doliczyć kilka dni na ewentualne poprawki pliku i na czas kuriera. Jeśli termin jest bardzo napięty, lepiej zapytać o możliwość realizacji ekspresowej przy mniejszym nakładzie niż zakładać, że duża seria offsetowa zdąży w tydzień.
Czas realizacji druku książki zależy przede wszystkim od gotowości plików, od wybranej technologii, od nakładu i od tego, czy książka wymaga dodatkowych procesów. Powieść w oprawie miękkiej klejonej przy małym nakładzie da się zwykle zrobić szybciej niż album albo publikacja firmowa z uszlachetnieniami. Jeśli planujesz konkretną datę, najlepiej ustalić parametry i sprawdzić pliki wcześniej, a potem potwierdzić termin pod swój nakład. Druk od 1 sztuki albo mała seria próbna pozwala sprawdzić całość bez czekania na dużą produkcję, a przy większym nakładzie warto zostawić bufor, żeby poprawki nie przesunęły całego harmonogramu.